Państwo socjalistyczne zarządza w imieniu społeczeństwa pro­cesami zachodzącymi w gospodarce narodowej. Mimo szerokich możliwości wpływania przez państwo socjalistyczne na ich prze- bieg niezbędne jest uwzględnienie obiektywnych reguł kształ­tujących procesy gospodarcze. Procesy te przebiegają bowiem według niezależnych od woli ludzkiej, ale określonych prawidło­wości ekonomicznych. Na przykład nie uwzględnienie zasady róż­nicowania płacy w zależności od ilości i jakości pracy, mogłoby wywołać spadek zainteresowania ludzi podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Wiadomo zaś, że wyższe kwalifikacje sprzyjają wzrostowi wydajności pracy. Ograniczenie bodźców zachęcających do podnoszenia kwalifikacji, działając na zwolnienie tempa wzro­stu wydajności pracy, opóźniałoby rozwój gospodarczy kraju i po­garszałoby stopień zaspokojenia przyszłych potrzeb ludzi. Państwo socjalistyczne wykorzystuje znajomość omawianych prawidłowości ekonomicznych dla racjonalnego zarządzania gos­podarką narodową. Procesy gospodarcze dokonują się bowiem w określonych formach organizacyjnych, które zależą od woli ludz­kiej i regulowane są przez Państwo. Państwo reguluje procesy gospodarcze, wydając odpowiednie przepisy prawne. Zasady wpro­wadzone tymi przepisami obowiązują wszystkie jednostki uspo­łecznione, a także jednostki nie uspołecznione i ludność w ich działalności gospodarczej. Zespół norm (przepisów prawnych), określających ramy, w których dokonują się procesy gospodarcze nazywa się systemem gospodarczym. Część tego systemu stanowi system finansowy. Przez system finansowy państwa socjalistycznego rozumiemy zespół norm prawnych, określających organizację organów pań­stwowych i innych jednostek gromadzących i dzielących środki pieniężne, oraz norm prawnych określających zasady działalności finansowej tych organów i jednostek, czyli zasady gromadzenia i podziału środków pieniężnych. System finansowy ustala więc zasady gospodarki finansowej i formy orga­nizacyjne gospodarowania uspołecznionymi finansami. W praktyce powołuje się najczęściej odpowiednie jednostki i komórki organizacyjne do zajmowania się sprawami finansowymi. Przykładowo wymienimy wydziały finansowe, jako finansowe organy władzy terenowej, banki — sprawujące obsługę finansową gospodarki narodowej, a w przedsiębiorstwach — ko­mórki finansowe, zajmujące się finansami przedsiębiorstw. Mówiąc o systemie finansowym w szerokim tego słowa znaczeniu, często ma się na myśli ludzi oraz instytucje i służby finansowe, w któ­rych pracują, zasady i organizację ich działania, a także zasoby pieniężne, które gromadzą i dzielą. Skomplikowanie i różnorodność procesów finansowych wyma­ga odpowiedniego podziału, czynności, obowiązków i uprawnień, zależnie od ich właściwości oraz rodzaju jednostek, dla których są charakterystyczne. W praktyce wyróżnia się następujące czło­ny, zwane także ogniwami systemu finansowego: system finanso­wy przedsiębiorstw socjalistycznych, system budżetowy, system finansowy banków i kas oszczędności, system finansowy ubezpie­czeń majątkowych i osobowych. Określenie ogniwa systemu finansowego podkreśla ich wza­jemny związek, gdyż mimo odrębności zadań oraz różnych insty­tucji przypisanych poszczególnym ogniwom, składają się one w su­mie na system finansowy. Pomiędzy poszczególnymi ogniwami występują liczne powiązania i zależności wynikające z jednolito­ści socjalistycznego systemu finansowego/System finansowy jest jednym z podstawowych narzędzi organizowania przez państwo życia gospodarczego oraz instrumentem nieustannego i aktywnego oddziaływania na gospodarkę narodową./